Қоршаған ортаны қорғау саласындағы
мемлекеттiк саясаттың негiздерi Қазақстан
Республикасы
БҰҰ-ның толыққанды мүшесi бола
отырып, Қазақстан жаһандық серiктестiктiң
негiзiнде
Қазақстанның әлемдiк қоғамдастыққа
барған сайын таныла түскенiн ескере отырып,
Адамзаттың ғаламдық экологиялық
проблемаларының ішіндегі адамның және
қоғамның өміріне
Қазақстанда ядролық қарусыз
әлем үшін күрес «Невада-Семей» халықаралық
ядролық
1989 жылы Семей полигонында
жоспарланған 18 ядролық жарылыстың
тек
Аталған қозғалысқа Қарағандының
130 мың шахтерлері қызу қолдау көрсетті..
1989 жылғы 20 қарашада Кеңестер
Одағының парламенті ядролық
сынаққа
1996 жылы БҰҰ Бас Ассамблеясы
ядролық сынаққа жаппай
Осы процестің бастаушысы болуға
Қазақстанның толық моральдық құқы
Дипломдық жұмыстың мақсаты.
«Невада-Семей» антиядролық қозғалысын
әлеуметтік
Қазіргі кездегі халықаралық
қатынастардағы басты проблема - әлемде
қауіпсіздікті
Дипломдық жұмыстың міндеттері.
- Невада – Семей антиядролық
қозғалысының пайда болу тарихын
- Ядролық қозғалыстарды
саяси институт ретінде қарастыру;
- «Невада-Семей» қозғалысының
әлемдік тұрғыдағы маңызына талдау
жасау;
- «Невада-Семей» қозғалысының
негізгі тәжірибесін бағалау;
- «Невада-Семей» қозғалысының
бүгінгі таңдағы проблемалық жағына тоқталу
Зерттеудің объектісі: «Невада-Семей»
антиядролық қозғалысының біздің еліміз
үшін маңыздылығын
Дипломдық жұмыс тақырыбының
ғылыми зерттелу деңгейі: Дипломдық жұмыс
тақырыбының
Президент Н.Назарбаевтың бірқатар
еңбектерінде жалпы ядролық қаруды таратпау
тәртібін
Мемлекет қайраткері Қ.Тоқаевтың
еңбектерінде Қазақстанның аймақтық қауіпсіздікті
қамтамасыз ету,
Ө.Қасенов өзінің мақалаларында
Орталық Азиядағы геосаяси және геостратегиялық
жағдайға
Зерттеу жұмысының құрылымы:
Дипломдық жұмыс кіріспеден, екі тараудан,
қорытынды
Дипломдық жұмысымның кіріспесінде
айтып кетуді жөн көргенім: «Невада-Семей»
қозғалысының
-Бірінші Конгресс — 1990 жылғы
мамырда Алматыда;
-Екінші Конгресс — 1993
жылғы тамызда Алматыда;
-Үшінші Конгресс — 2000
жылғы 17-20 мамырда Астана қаласында
Конгресс жер шарындағы бес
полигонда ядролық сынақтың тоқталғанына,
ядролық
Үшінші Конгресс БҰҰ-на жалпыға
бірдей ядролық қарусызданудың мүмкін
боларлық
Қазіргі кездегі ядролық қаруды
қолдануға ұмтылып отырған АҚШ басшысының
Вашингтон осы уақытқа дейін
ядролық сынақты жалпыға бірдей тыйым
2005 жылы Пентагон РҚҚ қажетіне
9,1 млрд. доллар бөлмекші.
АҚШ президенті Джордж Буш ядролық
қарудың жаңа түрлерін жасап
Бомбы жарылған кезде гафниден
қырғынға ұшырататын гамма - сәуле
АҚШ-тың әскери ведомствосы
жаңа ядролық зарядты маңызды әскери әзірлемелердің
Халықаралық «Невада-Семей»
қозғалысы өз міндетін атқарды. Семей
ядролық сынақ
Сондықтан Қазақстанда жасалған
ядролық сынақтардың зардабын жоюға, халықтың
денсаулығын
Қазақстанның «Невада-Семей»
антиядролық қозғалысына жақында ғана
Қазақстанды дүр
Ел Президенті О.Сүлейменовтің
70 жылдық мерейтойында сөйлеген сөзінде
былай
«Невада-Семей» Халықаралық
қозғалысы Семей өңіріне қолдау көрсеткені
үшін басты
Алайда, планетарлық масштабта
проблема көлемдірек болып көрінуде. Америка
үкіметі
Егер планетаның қоғамдық ұйымдары
көңіл бөліп, бас қосып іздесе
1989 жылы жетекші мемлекеттер
қару - жараққа 1 триллион
Ал енді өз еліміз Қазақстанның
нақты жағдайына келсек, 1992
«Семей ядролық сынақ полигонында
ядролық сынақтар салдарынан зардап шеккен
Кіріспеде Қазақстанда ядролық
сынақтан зардап шеккен өңірлерде табиғатты
да,
ІІ. ҚАЗІРГІ КЕЗЕҢДЕГІ ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ
ЭКОЛОГИЯЛЫҚ САЯСАТ
1.1 Экологиялық саясат: түсінігі
және мәні
Қоршаған табиғи ортаны
• мемлекеттік
• табиғатты пайдаланудың
• қоршаган
• міндетті экологиялық
• табиғатты
• қоршаган
• халықаралық
Қазақстан Республикасы табиғи
ресурстарды пайдалану және оны қорғау
министрлігінің,
• қоршаған табиғи
• қоршаған табиғи
• мемлекеттік экологиялық
• қоршаған табиғи
• табиғатты қоргау
• табиғат қорғау
• халық
• қоршаган табиғи
Қоршаған табиғи ортаны қорғауды
басқарудың мақсаты мен әдістері осы
Бүгінде экологиялық қауіпсіздікке
және оны тұрақты дамытуға өту Қазақстанның
2030 жылдарға дейін қоршаған
ортаны жақсарту жөнінде төрт
1 Қоршаған ортаның экологиялық
қауіпсіздігін
2. Табиғи ресурстарды
3. Түрлі-түрлі жануарлар
4. Экологиялық білім беру.
Ұзақ мерзімді стратегия төрт
кезеңге
• бірінші кезең —
• екінші кезең — 2001—2010
• үшінші кезең —
• төртінші кезең —
Әр кезеңдердің өз мақсаттары
және оларды іс жүзіне асыру
1.2 Қазақстан Республикасының
экологиялық саясаты және бағыттары
Қазақстан Республикасының
Үкіметі 1998 жылдың сәуір айында халықтық
экологиялық
Соңғы жылдары Қазақстанда
республикалық және жергілікті бюджеттер
табигатты қорғау
Қорлардың дербес болмауы едәуір
қаржылардың бір бөлігін мақсатсыз пайдалануға
Осыған орай, «Қазақстан Республикасында
қоршаған ортаны қорғау» туралы Заңына
сияқты «Мемлекеттік қор жөнінде
ереже және қоршаған ортаны қорғау
Табиғи ортаны қорғау қорларының
қаржылары басқа қаржылардың көздерін
есепке
• қоршаған ортаның
• ғылыми-техникалық зерттеулерге,
• қоршаған ортаның
• заңды
• мемлекеттік
• ластанудың
• қоршаған ортаны
• экологиялық
• қорлардың басқару аппараттарын
• ауыртпашылық
Қоршаған ортаны қорғаудың
Республикалық қоры жергілікті қорлардың
аударған ақша
Қазақстан Республикасының
1997 жылғы 18 наурыздағы "Экологиялық
сараптама туралы";
Қазақстан Республикасының
1997 жылғы 15 шілдедегі "Ерекше қорғалатын
табиғи
Қазақстан Республикасының
1997 жылғы 15 шілдедегі "Қоршаған ортаны
қорғау
Қазақстан Республикасының
1993 жылғы 21 қарашадағы "Жануарлар дүниесін
қорғау,
Қазақстан Республикасының
1999 жылғы 11 ақпанындағы "Өсімдіктер
карантині туралы"
Экологиялық талаптардың бұзылуы
орыналғандығы Қазақстан Республикасының
"Экологиялық сараптама туралы"
Қазақстан Республикасы табиғи
ресурстарды пайдалану және оны қорғау
министрлігінің,
• қоршаған табиғи
• қоршаған табиғи
• мемлекеттік экологиялық
• қоршаған табиғи
ІІ. НЕВАДА – СЕМЕЙ ҚОЗҒАЛЫСЫ
ҚОҒАМДЫҚ ИНСТИТУТ РЕТІНДЕ
1.1. Невада – Семей антиядролық
қозғалысының пайда болу тарихы
Антиядролық қозғалыс - әлем
халықтарының ядролық соғыс қаруын жасауға,
Бейбіт өмірді тілеген елдер
үшін ядролық қозғалыстардың болуы заңды
Полигон бұл - ғалымдар мен мамандарды,
олардың болашақ үшін
Полигонның тағы бір маңызды
жері бар: онда радиациялық техниканың
Тағы бір маңызды жері, Семей
полигоны халықты атомнан
Сондықтан атомнан безу- біздің
өз мәселелерімізді шешу мүмкіндіктерінен
безу
Невада – Семей антиядролық
қозғалысының пайда болу тарихы: О.Сүлейменовтің
Семей полигоны Қазақстан жеріне,
халқына материалдық, әлеуметтік-экономикалық
қанша зиян
Семейдегі қырық жылдық ядролық
сынақ қоршаған орта мен ондағы
1-ші сызба:
Семей полигоны: қырық жылға
созылған қасірет
Аймақтарды бөлу Тұрғындарға
әсер Облыс, аудан елді
ету дозасы мекендері
Төтенше 100 Семей облысы:
радиациялық ықпал
Абай, Бесқарағай,
ету аймағы
Жаңасемей
аудандары.
Радиациялық ықпал 30-100 Бесқарағай,
Жаңасемей
аудандары, Абай және
Абыралы аудандарының
бір бөлігі.
Радиациялық ықпалы 7-35 Семей,
Курчатов
жоғары аймақ
қалалары, Шұбартау,
Жаңа Шульба,
Бородулиха, Шар,
Жарма, Аягөз аудандары
Радиоактивті тозаң жер қыртысын,
топырақты, өсімдіктерді, су көздерін
ластады.
Облыстық онкологиялық диспансерден
алынған мәліметтерге қарасақ, «Семей
облысы бойынша
Семей полигонының адам денсаулығына
зияндылығы туралы Семей медициналық
институтының
Полигон жабылып, ядролық сынақтар
жасау тоқтатылғанымен жергілікті халықтық
азап
Қатерлі ісіктердің қатарына
ақ қан (лейкоз) ауруы да жататыны
Ең алдымен бұл арада Семей
ядролық полигонындағы сынақтар кезінде
Одан әрі айтсақ – 1945 жылғы
атомдық бомбалардан зардап
Семей өңіріндегі тұрғындарының
қатерлі ісікпен ауырғандары мен
өлгендерінің 100 мың адамға
шаққандағы көрсеткіші төмендегідей:
2-ші сызба:
Семей полигоны зардаптары
Ауру түрлері Ауырғандардың
көрсеткіштері Өлгендердің көрсеткіштері
1990, 1989, 1988 1990, 1989, 1988
Қатерлі ісікпен
ауырғандардың саны, соның ішінде
әртүрлі рак ауруларымен ауырғандар және
а) тыныс жүйесінің рагі 34,9
ә)асказан рагі б) кылтамақрагі
28,8 24,1
Семей полигонының ықпалы мен
себеп-салдары облыс, қала тұрғындары
арасындағы
Көшіп-қонушылардың басым көпшілігі
еңбек жасындағыларды құрайды. Қалалық
жерге келгендердің
Қаладан көшіп кеткендердің
73 пайызы, ауылдан кеткендердің 75 пайызы
Ауылдық жердегі әлеуметтік-тұрмыстық,
экономикалық жағдайдың төмен болуы, жұмыссыздық,
мектепке
1990 жылдардағы көші-қон
дәрежесінің осыншалык, сандық сипат
алуы кейінгі
Қазақстан мен полигон кешенінің
байланыс тарихы сан алуан, бірақ
Қазіргі кездегі халықаралық
қатынастардағы басты проблема - әлемде
қауіпсіздікті
КСРО ыдырағаннан кейін Қазақстан
Республикасы аумағында қалып қойған
ядролық,
Президент Нұрсұлтан Әбішұлы
Назарбаев Қазақстанның ядролық қарусыз
мемлекет болуы
-Бірінші Шарт- ядролық қаруы
бар мемлекеттер тарапынан Қазақстанға
болашақта
-Екінші Шарт — ракеталардағы
уран құнының Қазақстанға қайтарылуы.
1992
-Үшінші шарт — Қазақстан
экономикасына қаржы жұмсау жөніндегі
келісімнің
1995 жылғы сәуір айында Қазақстан
аумағынан континентаралық баллистикалық
ракеталардың
Қазақстан ядролық қарудан
ерікті түрде бас тартқан дүниежүзіндегі
бірінші
1991 жылғы 29 тамыздан бастап
Семей полигоны жабылды. Бұдан
2002 жылғы шілде айында
«Үлкен сегіздік» басшыларынын
бас қосуында
1972 жылғы 26 мамырдағы АҚШ
пен КСРО арасындағы ракетаға
Ядролық сынақтарға жалпыға
бірдей тыйым салу туралы шарт 1996
2002 жылғы мамыр айында
АҚШ пен Рссей арасында стратегиялық
Енді биологиялық қаруды жою
бағытында әлемде нендей іс-шаралар жүргізілуде
Қазіргі кездегі соғыс қаупінен
кем түспейтін проблемалардың бірі –
Сондай –ақ теңіз ортасынан
орын тепкен «Возрождение» аралының
«Аральск-7» аталған биологиялық
қаруға сынақ алаңы болған «Возрождение»
1988 жылы Ресейден Возрожденияға
«Сібір жарасы» тиелген 24
«Сібір жарасы» қалбырларының
осы аралдың астында көмілгені айтарлықтай
Арал өңірінің экологиялық
зардабы туралы Иоханнесбургте өткен
жаһандануға арналған
Қазақстан Республикасының
қоғам қайраткері Қасымжомарт Тоқаев
өзінің «Беласу» атты
Химиялық қаруды өндіруді тоқтату
және оны жою жөніндегі Конвенцияға
Ядролық қаруды таратпау туралы
Шартқа қол қою 1968 жылы
Шанхай Ынтымақтастық Ұйымына
мүше мемлекеттер: «Барлық елдердің ядролық
қаруды
Қазақстан мен Қытайдың өзара
қатынасы қаяу түсірген ядролық қауіпсіздік
Қытайда 1980-1996 жылдар арасында
атмосферада қуатты бір мегатонналық
1994 жылғы 10 маусымда Қытайда
ядролық қарудың жер астында
Корея Халық Демократиялық
Республикасы 2003 жылғы қаңтарда елдің
ұлттық
- Біріншіден, АҚШ Президенті
Джордж Буш 2002 жылдың 30
- Екіншіден, 1994 жылы АҚШ Солтүстік
Кореямен Ионбендегі атом
Әлемдегі бейбітшілік пен қауіпсіздікке
жеңіл атыс қаруын заңсыз тарату
2001 жылғы шілдеде Нью-Иоркте
Біріккен Ұлттар Ұйымының арнаулы Конференииясында
Сонымен, адамзаттың алдындағы
ең кезек күттірмейтін міндеттің бірі
-жаппай
Семей ядролық полигоны қай
кезден бастау алады? Семей
1949 жылғы 29 тамыз күні
Семей ядролық полигонында алғашқы
-біріншісі, сынақшыларды ордендермен
марапаттауға ұғыну туралы;
-екіншісі, сәтсіз болған
жағдайда, ату туралы еді.
Осы күннен бастап КСРО әскери-өнеркәсіп
кешені Қазақстан тұрғындарына қарсы
Полигонда алғашқы 14 жылда уран,
сутегі және плутон бомбаларын
Аудан, ауылдың адамдарына,
аудан орталығында әдейі қалдырылған
40 адамға
1987 жылы қуаты 20 килотоннадан
150 килотоннаға дейін жететін
Енді жаңа проблема –бізді
қоршаған ортаның радиациялық қауіпсіздігін
қамтамасыз
Маршал Г.К.Жуков өзінің естеліктерінде
былай деп жазады: «Қай күн
Сол сәтте У.Черчилль қайтер
екен дегендей, И.В.Сталиннің бетіне қадала
Іс жүзінде 1943 жылы, неміс коммунист-физигі
К.Фукстың АҚШ-та үлкен
Әлем тарихында бірінші ядролық
қаруды сынауды АҚШ 1946 ж.
Бірақ адамзат Хиросима қасіретінен
Семей қасіреті алыс емес екенін
Біріншіден, ядролық жарылыстар
өте көп жасалды.
Екіншіден, бұл жарылыстар 40
жыл бойына әртүрлі қуатта жасалып
Үшіншіден, адамдар радиация
сәулесін ондаған жылдар бойына көп
Төртіншіден, семейліктер зардап
шеккен жапон қалаларының тұрғындары
сияқты сәуле
Екі қала – Хиросима мен Семей
арасын жарты ғасыр
Ал қырықыншы жылдың аяғында
Сарыарқаның төрінде халық үшін жұмбақ
ССРО-да бірінші атом бомбасын
жасаушылардың бірі өз естеліктерінде
Берия
Ондаған жылдар бойы ядролық
қару жасаумен шұғылданып келген полигон
Бас конструктор Б.В.Литвиновтың:
полигонда күрделі физикалық зерттеулерге
арналған аспаптар,
Ядролық қаруға келетін болсақ,
оны тек есі ауысқан адам
Адамзат баласы дүние жүзінде
ядролық қарудың аз болуы,